Bez slobodnih medija nema ni zdravog društva

Sloboda medija je temelj svakog demokratskog društva, a bez novinara koji izvještavaju bez opasnosti po život i ekonomske ugroženosti nema napretka za zajednicu u cjelini. U izazovima sa kojima se suočava crnogorsko društvo, uloga novinara jeste da ostanu privrženi profesiji, bez obzira ko drži poluge moći, navodi koordinator za razvoj u CGO, Damir Nikočević.

Nakon više od jednog i po vijeka novinarstva u Crnoj Gori, novinarska profesija se suočava sa brojnim izazovima, od socio-ekonomskih, statusnih, bezbjednosnih… do onih koji kao efekti teškog položaja novinarstva isto pretvaraju u svoju suprotnost.

Novinari u Crnoj Gori veliki jubilej, 150 godina crnogorskog novinarstva, dočekuju u nezavidnom položaju, smatraju u Društvu profesionalnih novinara (DPNCG).

U čestitci koju je DPNCG uputilo novinarima, iz ovog udruženja su naveli da na žalost ,,i ovaj dan dočekujemo u nepovoljnom ambijentu za rad i slobodu medija, neprihvatljivo lošem položaju novinara, političkom uticaju na medije, uz neriješene slučajeve ubistva i napada na novinare“.

Analitičar medija, dugogodišnji novinar i urednik portala PCNEN, Duško Vuković je, sumirajući rad  medija u poslednjih godinu dana prokomentarisao da je bilo dobrih izvještavanja ali bilo veoma lošeg, čak i ispod nivoa lošeg.

Urednik posrtla PCNEN Duško Vuković. Foto: Monitor

Kao primjer, Vuković je naveo rad javnog servisa RTCG, što se posebno ogledalo u izvještavanju o epidemiji koronavirusa.

,,Nije dozvoljavala nikakvim kritičkim tonovima da uđu u taj program. Mislim da je nacionalni javni servis trebao da otvori prostor i za tu vrstu mišljenja a ne da zainteresovani ljudi tragaju po društvenim mrežama i po eventualnim opskurnim sajtovima da traže neko alternativno mišljenje”, objašnjava Vuković.

Nerasvijetljena ubistva i napadi na novinare

U saopštenju Sindikata medija povodom 23. januara, Dana novinara Crne Gore, navedeno je da U proteklih godinu nije puno učinjeno da se konačno rasvijetle svi neriješeni slučajevi ubistava i napada na novinare.

,,Ni nakon skoro 17 godina ne zna se ubica ni nalogodavci ubistva glavnog urednika ,,Dana” Duška Jovanovića i još nema pravnog epiloga ranjavanja novinarke Olivere Lakić iz maja 2018. godine a u međuvremenu je, po navodima Specijalnog Tužilaštva, ista kriminalna grupa tokom prošle godine planirala novi atentat na nju“, navedeno je u saopštenju SMCG.

 ,,Sve to govori da nadležni organi još ne shvataju značaj zaštite novinara i očekujemo od nove vlasti da rješavanje ovih pitanja stavi na vrh agende“poručili su iz Sindikata medija.

Kako kažu iz SMCG, takođe čekuju da ,,sudovi neće zloupotrebljavati novinarsko pravo na zaštitu izvora“.

Protiv cenzure i samocenzure

Povodom dana novinara Crne Gore, iz Sindikata medija su pozvali sve novinarke i novinare da se bore protiv cenzure i samocenzure koje ostaju veliki izazov crnogorskog novinarstva.

,,U tom pogledu treba da budu svjesni da su, na predlog Sindikata medija, u novi Zakon o medijima, unijete odredbe po kojima svaki novinar u Crnoj Gori ima pravo da odbije da napiše tekst ili prilog koji je suprotan zakonu i Kodeksu novinara/novinarki i da zbog toga ne može biti kažnjen, kao i da imaju pravo da ne potpišu svoje medijske sadržaje ako im se promijeni smisao u postupku uredničke obrade“, navedeno je u saopštenju.

Novinarstvo je nerazdvojan dio javnog i obrazovnog života

Predsjednik Skupštine Crne Gore Aleksa Bečić čestitao je 23. januar – Dan novinara Crne Gore.

On je u  ime Skupštine Crne Gore i svoje ime, čestitkom upućenom svim medijskim poslenicima poželio da novinarska profesija dostigne nivo ugleda koji uživa u demokratskim i civilizovanim zemljama svijeta.

Predsjednik parlamenta Aleksa Bečić

,,Smatramo da novo doba treba da ojača nastojanja cjelokupne medijske zajednice da se sa izazovima suočava časno i dostojanstveno, njegujući kult istine i pravdoljubivosti kao, ne samo svoj vrhovni cilj, već i sredstvo za postizanje pravovremeno i tačno informisanog građanina i slobodnog društva“, stoji, između ostalog u saopštenju predsjednika Parlamenta.  

Korona ukrala šou svim ostalim problemima?

Interesantno je da je u većini medija i saopštenja organizacija povodom jednog i po vijeka novinarstva u Crnoj Gori naglašen negativan, čak presudan uticaj pandemije virusa COVID19 na položaj medija i uslove rada novinara.

Mnogi jesu konstatovali tu činjnenicu, ali čini se da javnosti ista nije dovoljno obrazložena, pogotovo ne onaj dio o ,,žrtvovanju sopstvenih života“ na terenu.

Pored društvenog i materijalnog statusa medijskih radnika; tretmana istih od strane raznih političkih centara; napada na njih, nerazriješenih ubistava; te pritiska različith interesa koji za posledicu imaju tabloidizaciju, senzacionalizam i zauzimanje strana… mnogi su se, poput predstavnice OEBS-a više fokusirali na izloženost novinara ,,u prvim redovima“ udaru epidemije.

Ipak, bilans sadržaja sa terena vezanih za Korona virus nije toliko veliki.

Prema pisanju portala RomaNet,  na primjeru romske populacije su se mogle uočiti anomalije objektivnog izvještavanja u doba prvog talasa Korona virusa. Romi su kao najsiromašnija i najugroženija populacija u Crnoj Gori bili u fokusu javnosti, ali na žalost, medijski sadržaji su se svodili na informativni dio. Izvještaji sa terena gotovo da su izostali.

Prema riječima urednika Vijesti, Srdana Kosovića u razgovoru za RomaNet, situacija sa pandemijom zahtijevala je dadatne izlaske na teren i mnogo više rada, ovakav pristup je izostao, a Srdan Kosović glavni i odgovorni urednik ND Vijesti konstatuje da su hronični ,,problem crnogorskih medija  mali kapaciteti, a puno dešavanja.

,,Svi se bave akteulnostima i malo prostora ima za bavljenje širom slikom, pa stoga fali sadržaja koji bi život Roma stavio u pravi kontekst van stereotipnih okvira“, kazao je Kosović, za RomaNet.