Evropa izdaje i Zelenu tranziciju i Ukrajinu?

Evropski parlament podržao je planove da gas i nuklearna energija budu označeni kao ,,zeleni” odbacujući pozive Ukrajine i aktivista za borbu protiv klimatskih promjena da su ti predlozi zapravo poklon Vladimiru Putinu.

Prije nekoliko dana na Kombinatu smo pisali o problemu odlaganja zelene tranzicije u Evropi, koji je uzrokovao rat u Ukrajini. Samo nekoliko dana kasnije, iz Evropskog parlamenta stižu vijesti da zelena tranzicija neće biti samo usporena, već da je možda neće ni biti.

Klimatski aktivisti protestuju nakon glasanja u Evropskom parlamentu; foto: Beta/AP

Naime, odbacujući apele Ukrajine i ekoloških, odnosno klimatskih aktivista , evropski poslanici su postavili presedan koji u budućnosti može biti itekako štetan po čovječanstvo i čovjekov životni prostor.

Tek tako odlučiti da gas postaje zelena energija, a nuklearni reaktori, koji se poslednjih godina gase u Evropi, ponovo budu aktivirani ili unaprijeđeni, daleko su od retorike i ciljeva koje je Evropa postavila ispred svih nas.

S tim u vezi, nije na odmet postaviti i pitanje šta da radimo mi na političkoj periferiji Evrope? Nije li onda i npr, Agenda za Zapadni Balkan, pored činjenice da je skupa, takođe i uzaludna?

Ursula fon der Lajen i ustupci povlašćenim državama

Kako javljaju mediji, u pitanju su razni politički ustupci na internom nivou. Spor je počeo prošle godine nakon što su procurjeli detalji o smjernicama EU za zelene investicije, podsjeća britanski ,,Gardijan”. Evropska komisija je tada odlučila da pojedini nuklearni i projetki sa gasom mogu biti uključeni u taksonomiju EU kao ekološki održive ekonomske aktivnosti, ,,pod određenim uslovima“.

U okviru tih planova, kako navodi britanski list, gas može biti klasifikovan kao održiva investicija ukoliko ,,isti energetski kapaciteti ne mogu biti proizvedeni iz obnovljivih izvora”.

Aktivisti Greenpeace-a na protestu u Briselu / AFP via Getty Images

Takođe, i nuklearna energija može biti nazvana zelenom ukoliko postoji obećanje o propisnom odlaganju radioaktivnog otpada. Predsjednica Evropske komisije, Ursula fon der Lajen, obećala je francuskom predsjedniku Emanuelu Makronu da će Francuska dobiti zelenu dozvolu za nuklearne projekte, nakon čega su države koje troše gas tražile sličan ustupak.

Taj plan je mogao biti zaustavljen jedino od strane članica EU ili poslanika u Evropskom parlamentu, međutim potrebna većina poslanika nije glasala da se preinači ta odluka.

Štetnost nuklearnih elektrana

Funkcionisanje nuklearnih elektrana u idealnim uslovima, ne proizvodi direktno zagađenje životne sredine. Međutim, problemi nastaju kod skladištenja i odlaganja radioaktivnog otpada. Takođe, opasnost od havarija poput one u Černobilu ili Fukušimi, koje imaju za posledicu ekološku katastrofu ogromnih razmjera, stvaraju strah koji je uveijk prisutan kod građana i ovakav način proizvodnje energije čini krajne nepopularnim u javnosti.

Još jedna loša strana proizvodnje nuklearne energije koja zabrinjava je činjenica da se uranijum-235 i plutonijum-239 koriste ne samo kao gorivo u nuklearnim reaktorima elektrana već i kao neophodan materijal za proizvodnju nuklearnog naoružanja.

Crni dan za klimu

Bas Eikut, potpredsjednik parlamentarnog odbora za zaštitu okoline, kazao je da je ovo ,,crni dan za klimu i energetsku tranziciju”, dodajući da je poslat ,,katastrofalan singnal investitorima i ostatku svijeta” koji priznaje fosilni gas i nuklearnu energiju kao održive investicije.

Bas Eickhout, član holandske GroenLinks (Zelene ljevice) i evropskih Zelenih; Foto: esthinktank.com

Svitlana Krakovska, ukrajinska klimatološkinja i članica Međuvladinog panela o klimatskim promjenama kazala je da je šokirana ovakvim ishodom u Evropskom parlamentu.

,,Ruski rat protiv Ukrajine se plaća fosilnim gorivima koja izazivaju globalno zagrijavanje, a Evropski parlament je upravo glasao da dozvoli upliv milijardi za finansiranje fosilnog gasa iz Rusije. Kako je pobogu to u skladu sa stavom Evrope da štiti našu planetu i stoji uz Ukrajinu”, upitala je ona.

Napuštanje nuklearne energije počelo 2011.

Ključnu ulogu u zaustavljanju nuklearnih postrojenja u mnogim zemljama imale su dvije nesreće, Three Mile Island nesreća u SAD-u 1979. i černobilska katastrofa 1986. godine. Glavni protivnici nuklearne energije su Prijatelji Zemlje, Greenpeace, Institut za energetiku i zaštitu okoliša.

Eksplozija u nuklearnom reaktoru u Fukušimi, 2011. godine

Nakon nuklearne katastrofe u Fukušimi 2011. godine, ovo pitanje se dodatno aktuelizovalo u i Evropi su počele inicijative za obustavu proizvodnje nuklearne energije. Njemačka je trajno zatvorila 8 svojih reaktora i obećala da će do 2022. zatvoriti i ostale. Italija je takođe donijela odluku da zemlja napusti proizvodnju nuklearne energije, dok su Španija i Švajcarska su zabranile gradnju novih nuklearnih reaktora.

Popularni antinuklearni pokret stekao je snagu u zapadnom svijetu, na temelju zabrinutosti radi nekoliko nuklearnih nesreća i zbrinjavanja nuklearnog otpada. Kritičari koji se protive nuklearnoj energiji smatraju da je izrazito opasna, te da je to skup način proizvodnje električne energije.