Padom Vlade Italija skreće značajno desno?

Italijanska vlada je vjerojatno i prva, možemo reći i direktna žrtva rusko-ukrajinskog rata s obzirom na to da je Dragijev ključni koalicioni partner Pokret 5 Zvijezda javno protivio nastavku italijanskog izvoza oružja Kijevu. Sa odlaskom Maria Dragija, Evropa se sprema za najradikalniju desničarsku vladu u italijanskoj republikanskoj istoriji.

Italijanski premijer Mario Dragi, nedavno je, po drugi put u nedjelju dana podnio ostavku i otišao u predsjedničku palatu, gdje je tome izvijestio predsjednika države Sergia Mattarella koji je, podsjećamo – prvi put odbio njegovu ostavku. Ostavka premijera Italije uslijedila je nakon sto je njegova vlada jedinstva upala u krizu kada su tri Dragijeva glavna partnera odbila glasanje o povjerenju koje je pozvao da bi pokušali da okončaju podjele i obnove svoj krhki savez.

Politička kriza je pokvarila višemjesečnu stabilnost u Italiji, tokom kojih je ugledni bivši centralni bankar Dragi pomogao u oblikovanju oštrog odgovora Evrope na rusku invaziju Ukrajine i ojačao položaj zemlje na finansijskim tržištima.

Kancelarija predsjednika Italije saopštila je da je šef države “primio k znanju” ostavku i zatražio od Dragija da ostane u svojstvu privremene službe.

Predsjednik Italije Serđo Matarela raspustio je italijanski parlament, otvarajući put za vanredne izbore,

Italijanska Vlada, ali i Italija su vjerojatno i prva, direktna žrtva ukrajinskog rata s obzirom da se Dragijev ključni koalicioni partner Pokret pet zvijezda javno protivio nastavku italijanskog izvoza oružja Kijevu, ali isto tako i vladinoj migrantskoj politici s obzirom na sve veći priliv u zemlju migranata iz Afrike.

Kraj italijanske vlade – početak desnog kursa?

Pad Dragijeve vlade, prodemokratski mediji nazivaju ‘mračnim danom’. Na mnogo načina to i jeste. Ostavka Marija Dragija loša je vijest za Brisel i evrozonu.

Kako pojašnjavaju analitičari, rat u Ukrajini bio je katalizator za Dragijev pad jer je razbio italijansku ljevičarsku populističku stranku, Pokret pet zvijezda. To je zauzvrat destabiliziralo italijansku vladu.

Turbulencija se vratila u italijansku politiku zahvaljujući sukobu između dvije vodeće ličnosti Pokreta pet zvijezda. Lider stranke Đuzepe Konte protivio se podršci premijera Maria Dragija Ukrajini. Ministar vanjskih poslova Luiđi di Majo žarko je podržavao Dragijev pristup, pa je u zbog svojih stavova napustio Pokret pet zvijezda.

Tako su Di Majo i 51 od 155 poslanika pokreta pet zvijezda, plus 11 od 72 senatora, napustili ovu političku grupaciju i osnovali novu stranku pod nazivom Insieme per il Futuro (Zajedno za budućnost). Di Maio je na konferenciji za novinare rekao: ‘Morali smo odlučiti na kojoj strani istorije želimo biti – sa onima na strani Ukrajine koja je napadnuta, ili na strani agresora, Rusije.’

Konte je više puta kritikovao Dragija zbog slanja oružja Ukrajini i povećanja italijanske potrošnje za odbranu.

,,Naš odgovor ne može biti trka u ponovnom naoružavanju”, rekao je on za Politico u aprilu.

Desnica u usponu

Evropski mediji primjećuju da je prvi put u poslednjih nekoliko decenija, pod, sada već odlazećim premijerom Mariom Dragijem, izgledalo da je Italija vratila svoj plašt kao jedan od stubova Evropske unije. Bivši predsjednik Evropske centralne banke je igrao ključnu ulogu dok su Italija i njeni susjedi pokušavali da se izbore sa pandemijom COVID-19, razornim ratom pred vratima EU i energetskom krizom koja trošak života podiže na rekordni nivo.

Đorđa Meloni; Foto: ANSA

Posle dugo vremena, Rim je ponovo imao skoro istu težinu kao Pariz ili Berlin. Međutim, nakon pada Dragijeve vlade nacionalnog jedinstva ovog mjeseca, italijanske političke stranke su se brzo vratile u režim kampanje, a zemlja se nalazi u stanju duboke neizvjesnosti.

Ankete sugerišu da postfašistička partija Braća Italije ima dobre šanse da dođe na prvo mjesto na opštim izborima zakazanim za kraj septembra. Sa liderkom, Đorđom Meloni, ova partija je blizu toga da postane prva krajnja desnica u Italiji vođa od kraja Drugog svetskog rata.

Meloni u ovom pohodu na izbornu pobjedu nije sama.  Kandiduje kao dio saveza sa Mateom Salvinijem, liderom krajnje desničarske Lige, i Silviom Berluskonijem, bivšim premijerom i šefom konzervativne Forca Italia.

Očekuje se da će kombinovani desničarski front osvojiti oko 45 odsto glasova — dovoljno da obezbedi udobnu većinu mesta u parlamentu.

Javnost podijeljena oko rata u Ukrajini

Ovakvi stavovi odražavaju široko rasprostranjeno protivljenje italijanske javnosti prema ratu u Ukrajini, podstaknuto antiameričkim raspoloženjem, kao i oportunim razmišljanje s obzirom da 40 posto italijanskog plina dolazi iz Rusije. Tu je i ukorijenjeni italijanski pacifizam koji je dijelom reakcija na fašističku prošlost zemlje.

Ankete pokazuju da se većina Italijana ne slaže sa slanjem oružja u Kijev i povećanjem izdataka za odbranu, čak i ako većina takođe osuđuje rusku invaziju.

Ljevičarske organizacije protestuju protiv članstva Italije u NATO; Foto: ANSA screenshot

Dio javnosti je proteklih par mjeseci pokazao nezadovoljstvo Vladinim odlukama da Italija učestvuje u ratu kroz pružanje novčane i vojne pomoći.

Jedan od najzapaženijih protesta bio je kada je stotine antiratnih demonstranata marširalo u Rimu, od trga Don Bosco do rimskog aerodroma Centocelle, tražeći, između ostalog, i povlačenje Italije iz NATO-a.

Kako izvještavala italijanska novinska agencija ANSA, demonstranti su predstavljali različite organizacije, grupe građana i demonstrirali su sa plakatima na kojima je pisalo ,,Ne ratu” i ,,Italija van NATO-a”.

Italija: Ni na nebu ni na zemlji

Od kraja Drugog svjetskog rata, italijanske vlade su bile aksiomatski atlantističke – ali suočene sa suprotstavljenim fenomenima unutar italijanskog društva. Hrišćanska demokratija je bila hegemonistička politička snaga tokom Hladnog rata i osiguravala je da Italija bude usidrena u NATO-u uz bliske veze sa SADom. Druga velika sila u takozvanoj Prvoj republici u Italiji, Komunistička partija, isključena je iz vlasti nakon povezivanja Italije sa SAD u Hladnom ratu. Komunisti su se na kraju odrekli Sovjetskog Saveza – ali su ostali oprezni prema Vašhingtonu.

Relativna popularnost pacifizma i antiamerikanizma u Italiji može se objasniti kroz ,,dvije najvažnije političke kulture poslijeratne ere, katolicizmom i komunizmom”, rekao je Ferdinando Nelli Feroci, bivši visoki talijanski diplomata i evropski komesar, a sada predsjednik Instituta za međunarodne poslove u Rimu.

S tim u vezi, „italijanski narod nije pro-Putin, ali mnogi od njih su skeptični prema NATO-u“, primijetio je Daniele Albertazzi, profesor politike na Univerzitetu u Sariju.

U prilog skepticizma prema NATO alijansi idu demonstracije koje su se ove godine održavale u Rimu i Veroni predvođene Komunističkom partijom koja je tvrdila da je za sukob u Ukrajini kriv NATO, Sjedinjene Države i Evropska unija.

Foto: Rivieratime

Analitičari smatraju i da će sljedeća italijanska vlada teško da će podržati bilo kakve dodatne sankcije protiv Rusije, pogotovo one koje se tiču nafte i gasa. Iako se ni Liga ni Braća Italije trenutno ne zalažu za napuštanje Evropske unije, ipak se radi o dve evroskeptične stranke koje su bile vrlo kritične prema neuspesima vlade da stabilizuje cijene energenata. S obzirom da odluke EU zahtevaju jednoglasni konsenzus svih država članica pre njihove implementacije, to znači da Brisel više neće biti u mogućnosti da pooštrava energetske sankcije protiv Rusije.

Ekspert, a ne političar

U svijetu oportunističkih političara, Mario Dragi je brzo stekao titulu suštinskog tehnokrate. U italijansku vladu je došao gotovo nevoljno, kako bi svojoj zemlji učinio uslugu, na poziv predsjednika Serđa Matarela, Dragi je prihvatio obavezu da preuzme kontrolu nad zemljom a dok je bio na čelu Italije, bio je ekonomista, kao što je to oduvijek. Koja je bila njegova misija? Da napravi tehnokratsku vladu i spasi italijansku ekonomiju.

Nakon uspješnih pregovora sa strankama, Mario Dragi je postao premijer Italije 11. februara 2021. godine, jer je njegova zemlja to tražila od njega.

Učinio je to uz obećanje koje ne želi da prekrši: vladaće samo dok traje savez partija u njegovoj koaliciji